eNoteShare.com
সূচক ও লগারিদম : অনুশীলনী-৪ - সৃজনশীল - ১৩
| Article Stats | 📡 Page Views |
|---|---|
|
Reading Effort 345 words | 2 mins to read |
Total View 7 |
|
Last Updated 26-Aug-2026 | 05:29 PM |
Today View 0 |
১৩ $R = \frac{m^{\frac32} + mn}{mn - n^3} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$, $l = a^2 + ab + b^2$, $m=b^2 + bc + c^2$, $n = c^2 + ca + a^2$
- (ক) $\left\lbrace \left( x^{-1} + y^{-1} \right)^{-1} \right\rbrace^{-1}$ এর মান নির্ণয় কর।
- (খ) প্রমাণ কর যে, $\frac{\left( p^a \cdot p^b \right)^{l-2ab}}{p^{a^3} \cdot p^{b^3}}$$ + \frac{\left( p^b \cdot p^c \right)^{m-2bc}}{p^{b^3} \cdot p^{c^3}}$$ + \frac{\left( p^c \cdot p^a \right)^{n-2ca}}{p^{c^3} \cdot p^{a^3}}$$ = 3$
- (গ) $R$ এর সরলীকরণ কর।
(ক) নং এর সমাধান
প্রদত্ত রাশি,
$= \left\lbrace \left( x^{-1} + y^{-1} \right)^{-1} \right\rbrace^{-1}$
$= \left( x^{-1} + y^{-1} \right)^{-1 \times -1}$
$= \left( x^{-1} + y^{-1} \right)^1$
$= x^{-1} + y^{-1}$
$= \frac{1}{x} + \dfrac{1}{y}$
$= \frac{y + x}{xy}$
$= \frac{x + y}{xy}$
সুতরাং, নির্ণেয় মান $\frac{x + y}{xy}$। Answer
(খ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$l = a^2 + ab + b^2$
$m = b^2 + bc + c^2$
$n = c^2 + ca + a^2$
বামপক্ষ,
$= \frac{\left( p^a \cdot p^b \right)^{l-2ab}}{p^{a^3} \cdot p^{b^3}}$$ + \frac{\left( p^b \cdot p^c \right)^{m-2bc}}{p^{b^3} \cdot p^{c^3}}$$ + \frac{\left( p^c \cdot p^a \right)^{n-2ca}}{p^{c^3} \cdot p^{a^3}}$
মান বসিয়ে পাই,
$= \frac{\left( p^{a+b} \right)^{a^2+ab+b^2-2ab}}{p^{a^3+b^3}}$$ + \frac{\left( p^{b+c} \right)^{b^2+bc+c^2-2bc}}{p^{b^3+c^3}}$$ + \frac{\left( p^{c+a} \right)^{c^2+ca+a^2-2ca}}{p^{c^3+a^3}}$
$= \frac{\left( p^{a+b} \right)^{a^2-ab+b^2}}{p^{a^3+b^3}}$$ + \frac{\left( p^{b+c} \right)^{b^2-bc+c^2}}{p^{b^3+c^3}}$$ + \frac{\left( p^{c+a} \right)^{c^2-ca+a^2}}{p^{c^3+a^3}}$
$= \frac{p^{(a+b)(a^2-ab+b^2)}}{p^{a^3+b^3}}$$ + \frac{p^{(b+c)(b^2-bc+c^2)}}{p^{b^3+c^3}}$$ + \frac{p^{(c+a)(c^2-ca+a^2)}}{p^{c^3+a^3}}$
বীজগাণিতিক সূত্র $(a+b)(a^2-ab+b^2) = a^3 + b^3$ প্রয়োগ করে পাই,
$= \frac{p^{a^3+b^3}}{p^{a^3+b^3}} + \dfrac{p^{b^3+c^3}}{p^{b^3+c^3}} + \dfrac{p^{c^3+a^3}}{p^{c^3+a^3}}$
$= 1 + 1 + 1$
$= 3$
$=$ ডানপক্ষ
সুতরাং, $\frac{\left( p^a \cdot p^b \right)^{l-2ab}}{p^{a^3} \cdot p^{b^3}}$$ + \frac{\left( p^b \cdot p^c \right)^{m-2bc}}{p^{b^3} \cdot p^{c^3}}$$ + \frac{\left( p^c \cdot p^a \right)^{n-2ca}}{p^{c^3} \cdot p^{a^3}}$$ = 3$ Proved
(গ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$R = \frac{m^{\frac32} + mn}{mn - n^3} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$
$R$ এর সরলীকরণ করি,
$= \frac{m\sqrt{m} + mn}{n(m - n^2)} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$
$= \frac{m(\sqrt{m} + n)}{n\{(\sqrt{m})^2 - n^2\}} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$
$= \frac{m(\sqrt{m} + n)}{n(\sqrt{m} - n)(\sqrt{m} + n)} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$
$= \frac{m}{n(\sqrt{m} - n)} - \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{m}-n}$
$= \frac{m - n\sqrt{m}}{n(\sqrt{m} - n)}$
$= \frac{\sqrt{m}(\sqrt{m} - n)}{n(\sqrt{m} - n)}$
$= \frac{\sqrt{m}}{n}$
সুতরাং, নির্ণেয় সরলফল $\frac{\sqrt{m}}{n}$। Answer
Comments (0)